Helderse modelboten vereniging "Nieuwe Koers"

leeg

Het maken van een skûtsje. 

Het idee werd geboren nadat we in mei 2003 in Stadskanaal zijn geweest bij een modelbouw zeilevenement (Minisail 2003).
Hier voeren een paar skûtsjes rond en dit maakte zo’n leuke indruk op mij dat het begon te malen in mijn bovenkamer.
Ik ben toen wezen kijken op verschillende sites en heb informatie ingewonnen bij de HMBC waar er meerdere skûtsjes zijn gebouwd en nog gebouwd worden.
Daar werden de rompen 1,40m wat na enige navraag bij ons in de vereniging te groot werd bevonden.
Wij besloten om de rompen 1,20m te maken zodat ze toch makkelijker meegenomen kunnen worden in de auto.
Ondertussen werden er steeds meer leden enthousiast en wilden ook meedoen met het bouwen van een skûtsje.

Image3

Begin juni2003 ben ik begonnen met het maken van een vorm, dus eerst spanten plaatsen op een bouwplank waarna er schuim tussen de spanten werd geplaatst (dit schuim moest wel tegen polyester kunnen).
Nadat de lijm droog was moest het geheel in de juiste vorm gesneden en geschuurd worden.
 

Image4

 
Hier ging heel wat werk inzitten, want hoe gladder de vorm hoe gladder de mal zou worden.
Ondertussen werd ik regelmatig bijgestaan door Sjaak van der Meij.

Image5

Nadat de uiteindelijke vorm was gemaakt is er over de spanten en het schuim 2 lagen polyestermatten aangebracht zodat het geheel goed stevig werd en dus niet zomaar ingedeukt kon worden.
Hierna nog 3 lagen verf aangebracht wat spiegelglad opdroogde en keihard werd zodat er een goede ondergrond werd gecreëerd om de mal op te maken.
2 lagen verf zou genoeg zijn geweest, maar de tweede laag verf pakte niet goed en er ontstonden allemaal bobbels in de verf.
Dus opnieuw glad schuren en een nieuwe laag verf erop.
 
Ondertussen zijn we in juli 2003 in Eernewoude bij het skûtsjesilen wezen kijken.
Hier konden ook detailfoto’s gemaakt worden omdat de skûtsjes hier een half uur voor de start aan steigers afmeren (achter elkaar) waar vandaan ze starten en je zo langs de skûtsjes kan lopen. In Eernewoude is ook een skûtsje-museum welke we gelijk maar met een bezoek hebben vereerd.
Dit alles was geregeld door Herman Witteveen die daar op een camping een stacaravan heeft.

Image6

De mal moest uit 2 delen gemaakt worden omdat deze anders niet van de vorm afgehaald kon worden.
Zodoende is er een tussenschot gemaakt welke op de vorm geplaatst werd waarbij er één kant glad is, de ruimte tussen het tussenschot en de vorm werd opgevuld met klei (plasticine).
De vorm werd nu bij Aad Bakker ondergebracht omdat die een schitterende locatie heeft in zijn tuin die nog verwarmd is ook zodat we geen rekening hoefden te houden met het weer.
Hier werd de eerste helft van de vorm voorzien van een lossingslaag (ook het tussenschot), dit hebben we +/- 6 keer herhaald waarna er een celcoat-laag werd aangebracht.
 

Image7

Hierna kon de eerste zijde bekleed worden met polyestermatten.
Nadat dit droog was is het tussenschot verwijderd en zijn we begonnen met de tweede helft van de vorm te voorzien van een lossingslaag waarbij nu ook de opstaande rand van de eerste helft van de mal meegenomen wordt. Celcoat-laag aanbrengen waarna de tweede zijde van de vorm bekleed werd met polyestermatten (ook opstaande rand).
 
 
We hebben het polyester een week laten uitharden waarna we nog gaten in de opstaande rand hebben geboord zodat daar later de bouten met vleugelmoeren geplaatst konden worden om zo de twee helften van de mal recht tegenover elkaar te kunnen zetten bij het maken van de rompen.

Image8

Het moment was aangebroken om de mal van de vorm te verwijderen.
Spannend!!!! Hoe zou de mal eruit zien en komt deze los van de vorm zonder beschadigingen.
Dit ging eigenlijk zonder problemen en 10 minuten na aanvang lag de complete mal naast de vorm en zagen we dat deze perfect van de vorm was losgelaten.
 

Image9

Dit is dan het eindresultaat:
De vorm, mal en romp naast elkaar waarbij de mal al weer gereed staat om een volgende romp in te maken.
 
Ondertussen hadden 7 leden zich aangemeld om mee te doen met het skûtsje project zodat er minimaal 7 rompen gemaakt moesten worden.
We hebben op dit moment 9 rompen uit de mal gehaald en de mal ziet er nog zeer goed uit zodat als er nog meer leden, of anderen, een romp willen deze gemaakt kan worden.
In november waren alle rompen gereed en konden we eindelijk beginnen met het bouwen van de skûtsjes waarbij er op dit moment zes varend gaan worden en er één statisch (voorlopig) gebouwd gaat worden.
Nu in januari 2004 zijn er vijf leden bezig met bouwen en de andere 2 leden hebben nog geen tijd al begint het bij hen wel te kriebelen (het skûtsje gevoel).

                                         Deel 2
De bouw van het skûtsje "Doarp Grou" is begonnen.

Image12

Het eerste wat geplaatst werd waren de scheg en de boeg.
Daarna werden de spanten en dekbalken geplaatst.
Nu was Jaap al begonnen met het tekenen van de spanten,
deze werden op vrijdagavond op de club dan ook driftig gekopieerd.
Dit scheelde een hoop werk en er kon gelijk begonnen worden met het uitzagen van de spanten.
Er moest ook nagedacht worden of de binnenkant van de roef nagemaakt zou gaan worden of dat
 deze ruimte gebruikt kon gaan worden voor een gedeelte van de apparatuur.

ik heb besloten om, als het enigszins kan, de binnenkant na te maken.
 

Image13

Bij het plaatsen van de spanten moest rekening gehouden worden met de plaats van de mastkoker.
Op de tekening staat deze vrij ver naar voren geplaatst, wat vroeger heel gewoon was omdat er dan meer vracht meegenomen kon worden in het ruim.
Wij hadden op de club besloten om de wedstrijd-skûtsjes te bouwen waarbij de masten (bij de meeste skûtsjes) verder naar achteren zijn geplaatst (tot maximaal op 1/3 van de voorkant van de romp).
Doordat ik de mastkoker verder naar achteren heb verplaatst wordt automatisch het ruim, dus de luikenkap, korter.
 

Image14

Nadat de plaats van de mast was bepaald werd de plaats van het hulpzwaard bepaald.
Deze heb ik op dezelfde hoogte geplaatst als waar de zijzwaarden moeten komen.
Het hulpzwaard hebben de modelskûtsjes nodig om niet om te kunnen vallen.
Tijdens het maken van de rompen hebben Aad en ik polyester platen gemaakt op een glasplaat
die daardoor aan één kant spiegelglad is.
Hiervan heb ik de zwaardkast gemaakt.
Na het plaatsen van de zwaardkast is de buitenkant verstevigd met polyester matten.
 

Image15

De zwaardkast is zo gemaakt dat het zwaard er uitgehaald kan worden en er dan niets meer aan het
skûtsje te zien is (behalve een gleuf in de onderkant van het skûtsje).
 

Image16

Voordat het dek geplaatst werd zijn de patrijspoorten in de kont van het skûtsje aangebracht,
dit is gedaan omdat er anders geen ramen meer ingezet konden worden (kan er niet meer bijkomen).
Boven de patrijspoorten zijn twee gaatjes gemaakt waardoor de bedieningsdraadjes van het roer komen.
 

Image17

Van Jan had ik een nieuwe methode te horen gekregen om een dek te maken.
Dit was eerst een houten dek maken en daarna een ½ millimeter ABS-plaat er op lijmen met 10 seconden lijm.
Eigenwijs als ik ben heb ik het geprobeerd met UHU-hard, dus het achterdek ingesmeerd met UHU-hard en daarna het ABS erop gelegd.
Dit werkte voortreffelijk, ging ik na een paar uurtjes even kijken zat er een bobbel in het ABS.
De andere ochtend was de gehele ABS-plaat één bobbel.
Dus het ABS dek er afgesloopt wat gelukkig heel makkelijk ging, hierna nog een keer een ABS-plaat op het houten dek gelijmd maar nu met 10 seconden lijm.
Dit werkt uit de kunst zodat er nu een glad oppervlak is ontstaan wat een hoop schuurwerk scheelt.
Nadat het dek gereed was is de stootrand geplaatst waarbij een 1mm dikke ABS-strook van 12mm breed is gebruikt.
Op deze rand moest nog een halfronde strip worden gelijmd, dit aan de voor- en achterzijde (dus niet helemaal rondom lopend).

Image18

ondertussen werd de luikenkap met roef gemaakt die niet vastgemaakt wordt op het skûtsje
 maar die om een opstaande rand werd gemaakt zodat er geen water naar binnen kan
 komen als er schuin gevaren gaat worden.
Deze luikenkap geeft toegang tot de binnenkant van het skûtsje, daar waar alle apparatuur
geplaatst moet gaan worden.
Ook het dak van de roef kan losgehaald worden, dit heb ik gedaan om de binnenkant van de
 roef te kunnen tonen (als deze nagemaakt is).
Het luik voor de mastkoker kan eraf gehaald worden zodat de mast geklapt kan worden
tijdens het vervoer.
 

Image19

Onder het achterdek is de roerservo geplaatst.
De roerservo is zo geplaatst dat het binnenwerk van het roefje in het skûtsje geplaatst kan worden zonder last te hebben van deze servo.
Ondertussen had Jaap al een tekening gemaakt van het roer (op maat) en Herman een tekening van
 de zijzwaarden.
Nu vonden Jan en ik het zijzwaard wat smal uitgevallen dus ben ik verder gaan kijken naar tekeningen van een breder skûtsje-zijzwaard, heb deze gekopieerd en naar de schaalgrootte gebracht.
 

Image20

Onder het luik van het vooronder zijn de aan/uit schakelaar en de laadplug geplaatst.
Er wordt een laadplug aangebracht, zodat niet iedere keer als de batterijen leeg zijn,
deze uit het skûtsje gehaald hoeven te worden om te laden.


Op de linker foto zijn ook al de gaten te zien waardoor het water wat op het dek komt,
door regen of scheef varen, afgevoerd wordt.
 

Image21

 
Image22

Het roer wordt gemaakt van eiken plankjes die aan elkaar gelijmd zijn.
Hierna werd het geheel vlak geschuurd zodat de planken na het schuren
één geheel leek te vormen.
Toen zijn de maten van het roer op het hout uitgetekend en werd de vorm
uitgezaagd. Waarna er een hoop geschuurd moest worden om de echte
 vorm te verkrijgen.
Dit moest gedaan worden omdat de achterkant van het roer dunner is dan de voorkant.
De scharnierpennen zijn aangebracht door in de inhammen gaten te boren
 (schuin) waarna de pennen aangebracht werden.
Deze staan onder een hoek zodat ze uiteindelijk recht in de inham staan.
De helmstok is gemaakt uit een blok eikenhout en is gelijmd op het roer met een pen gat verbinding.
Ondertussen brak het achterstuk van het roer af, het zou eens niet tegen zitten.
Om het geheel nu toch weer stevig in elkaar te lijmen is er een staaf aangebracht in het inwendige van het roer, van voor naar achteren, zodat de plankjes extra stevig met elkaar verbonden zijn.
Dit staafje is vanaf de buitenkant niet te zien.

Image23

 
Image24
Het beslag is op het roer gelijmd en voor het zicht zijn er spijkertjes gebruikt zodat het net lijkt of er schroeven c.q. bouten zijn gebruikt om het beslag vast te zetten.
 

Image25

In de onderkant van het roer zijn drie bussen aangebracht waarvan één met schroefdraad.
Dit is gedaan omdat het roer oppervlak waarschijnlijk vergroot moet worden om de zeileigenschappen te vergroten, nu kan de vergroting zo aan het roer bevestigd worden en kan het er niet onderuit vallen.
De vergroting van het roer kan nu wel eenvoudig gedemonteerd worden zodat je er niets meer van ziet als het skûtsje tentoongesteld wordt (dus als er niet gevaren wordt).
 

Image26

Nadat het roer gereed was is het beslag aan de kont van het skûtsje gemaakt waardoor het roer opgehangen kan worden.
Het beslag is gemaakt van een ½ mm dik messing wat 3mm breed is.
De ophangpunten zijn uit een stukje messing gemaakt waar een gaatje in is geboord (waar de roerpennen invallen) en wat vast gesoldeerd is aan het messing stripje.
Aan het messing blokje is ook een pen gesoldeerd wat in de scheg gelijmd wordt zodat het ophangpunt extra stevigheid krijgt.
Op de foto is ook goed te zien dat het potdeksel is geplaatst (plastic hoeklijn).

Image27

Het roer is gereed en in de juiste kleuren geverfd.
Zelfs het boutje in de helmstok is gemonteerd zodat de helmstok niet losgehaald kan worden.
 

Image28

 
23-01-04 zijn er 3 van de 7 skûtsjes in aanbouw meegenomen naar de vereniging en kon men zien in welk stadia ze waren waarbij er informatie uitgewisseld werd.
Links het skûtsje van Theo Thiebou, als middelste die van Jan Kraak en rechts van Theo van Oeveren.
 
De servo voor de omloop van de fok was gepland onder het luik van de mast waarbij de fok omgezet zou gaan worden van SB naar BB en andersom door middel van een servo-arm.
Er moest een afstand van +/-22 cm overlapt worden en dit kreeg ik niet voor elkaar omdat de servo-arm niet lang genoeg gemaakt kon worden.
Na lang nagedacht te hebben werd er besloten om de servo te verplaatsen.
 
Image29

De servo is nu achter de zwaardkast geplaatst waar wel genoeg ruimte aanwezig is om 22cm te overbruggen.
De bedieningsdraden van de overloop worden door messing pijpjes gevoerd van 2mm dik.
De inwendige maat van de pijpjes is 1mm en dit is zo klein dat er nagenoeg geen water door naar binnen kan komen mocht één van de buisjes eventjes onder water komen te staan.


maken 1

Na het plaatsen van de servo omloop ben ik verder gegaan met de mastkoker.
Hier moest nog een aansluiting opgemaakt worden waar de giek aan bevestigd kan worden.
Nu had Jan een tekening gemaakt van de mastkoker compleet met giek bevestiging.
Dus hier ben ik van uit gegaan, De maten die hier op aangegeven staan moesten wel aangepast worden omdat deze bij het skûtsje “Doarp Grou” anders zijn dan die van de “Klaas v/d Meulen”.
De vorm van de giek aansluiting is ook iets anders, maar de tekening was goed te gebruiken als uitgangspunt.
  

maken 2

op de mastkoker is de giek bevestiging gemaakt.
Deze is gemaakt van messing en met schroeven vastgezet op de mastkoker.
Om de onderste 2 schroeven aan te kunnen draaien zijn er gaten geboord in de opstaande rand van de luikenkap.
Deze plak ik naderhand aan de binnenkant van de opstaande rand weer af zodat er tijdens het zeilen geen water door naar binnen kan komen
Er zijn 2 lagers ingezet op de plaats waar de giek bevestigd gaat worden, zodat de giek straks soepel kan draaien.
  

maken 3

Op het echte skûtsje zijn de huidplaten overnaads en om dit voor het zicht terug te laten komen zijn er lijnen ingekrast in de romp.
Dit is gedaan in het voor en achterschip.
In de rest van de romp is dit niet gedaan omdat op de echte skûtsjes de romp glad is gemaakt in verband met de weerstand in het water.
 

maken 4

De zijstag bevestigingsplaat vormt één geheel met de steun waar het zijwaard in komt te hangen.
Dit gedeelte is van messing gemaakt zodat het stevig genoeg is om de krachten op te kunnen vangen die erop uit geoefend gaan worden.
 

maken 5

De zijstag bevestigingsplaat is naar binnen toe omgebogen en vast gesoldeerd op de steun van het zijzwaard.
De messing hoeklatjes aan de buitenkant van de boordrand zijn met lijm bevestigt.
 

maken 6

In de boordrand bij het achterschip zit aan allebei de zijden van de romp een deuk.
Foutje in de mal ……… dus ook in de romp.
Om dit weg te krijgen is er op de plaats van de deuk een stukje plastic gelijmd.
Dit is hierna gedeeltelijk in de juiste vorm gevijld en daarna is er plamuur overheen aangebracht.
Nu moest er weer een hoop geschuurd worden, maar het eindresultaat is er wel naar.
De echte rondingen van het skûtsje komen nu goed tot zijn recht.
  

maken 7

Daarna moest er gespoten worden zodat alle kleine gaatjes tevoorschijn kwamen.
Het waren er heel wat, dus plamuren en schuren, hierna weer spuiten, plamuren en schuren.
Na drie keer spuiten, plamuren en schuren zag het geheel er goed uit zodat de verf nu goed mag doorharden en er verder gegaan kan worden met bouwen.

Het geheel heeft een week geduurd. maken 8 

maken 9

Aan de voorsteven zijn twee beugels gezet.
Deze zijn gemaakt van stukjes messing van 1mm dik.
In een staaf messing van 3mm is een gleuf gemaakt en in de gleuf is een plaatje messing gesoldeerd waarin een gaatje is gemaakt van 2mm (Dit tweemaal).
In de voorsteven zijn gaatjes geboord van 3mm en hierin werden de staafjes met de gesoldeerde plaatjes gelijmd.
Nu kunnen er tenminste krachten op uitgeoefend worden en kunnen de krachten  die op de boegspriet (opsteker) komen te staan opgevangen worden.
 
 Op zaterdag 21-02-2004 ben ik met Jan naar Grou geweest naar het echte skûtsje “Doarp grou”.
Ik had een afspraak gemaakt met Berend Mink om foto’s te maken zodat er details op het skûtsje gemaakt kunnen worden.
Het skûtsje lag in een botenloods en we mochten overal bij.
Het bleek al gauw dat er onderdelen verkeerd gemaakt waren en/of verkeerd geplaatst zijn (op het model).

maken 10

We zijn ook nog bij een medewerker van het skûtsje thuis geweest om zijn model te bekijken en dit zag er schitterend uit.
 

maken 11

Na een zinvolle dag thuis aangekomen de foto’s bekeken en aan de slag.
Het luik van het vooronder moest verplaatst worden en het moest een vierkant worden, dus slopen maar.
 

maken 12

Eerst op de plaats waar het luik stond een nieuw plaatje plastic (dek) ingelegd en daarna op de nieuwe plaats het nieuwe luik geplaatst.
  

maken 13

Tegelijkertijd het buisje aangebracht waar de fokkeschoot doorheen komt te lopen aangebracht.

 
maken 14

De giek bevestiging op de mastkoker zat te hoog, dus dit ook aangepast.
Het luik van de mastkoker bleek uit twee delen te bestaan en om dit nu goed weer te geven is een stripje over het luik heen geplakt

Het volgende waar aan werd begonnen was de boegspriet (opsteker).
Deze is gemaakt van een messing buis (vierkant) van 6,4mm en een plaatje messing van 1mm dik.

image002

De buis is aan één kant in de lengterichting doorgezaagd zodat daar de messingplaat in past.
Het plaatje messing is in de juiste vorm gemaakt en in de gleuven geschoven die in de onderkant van de buis zijn gemaakt.
Er moesten ook nog dwars vleugels gemaakt worden die weer in gleuven geschoven zijn die in de zijkanten van de buis en in het plaatje messing zijn gemaakt.

image004

Aan de kant van de voorsteven is in de boegspriet een ronde staaf geplaatst die uitsteekt en in een buisje van 4mm geduwd kan worden.
Dit buisje in de voorsteven gelijmd.
Na dit alles is de boegspriet in elkaar gesoldeerd.
De boegspriet is niet vastgelijmd in de voorsteven zodat als deze kapot mocht gaan de zaak niet gesloopt hoeft te worden.
Daarna zijn de versteviging staven gemaakt en is de ketting geplaatst.
Op het dek zijn de schakelaars te zien: 1 voor het licht en 1 voor het aan/uitzetten van de besturing. Tevens is er een laadplug geplaatst om zo de batterijen op te kunnen laden zonder dat de batterijen uit de romp gehaald hoeven te worden.

image005

Het volgende wat er gemaakt is zijn de ophangbeugels waar de overloopstang aan wordt bevestigd.
Deze is gemaakt uit een plaatje messing en een strip met gaatjes.
Deze twee zijn aan elkaar gesoldeerd.
De twee gaatjes in het plaatje messing zijn bedoeld om de uithouder vast te zetten die op de buitenkant van de romp komt te zitten.

image007

Op de rechter foto is alles gemonteerd waarbij alles gelijmd en aan elkaar gezet is met schroeven.
Het touwtje wat te zien is om de fok over te zetten van BB naar SB en andersom.

image008


De bolders zijn gemaakt van stukjes aluminium die in de juiste vorm zijn gevijld.
Als dwars pennetjes zijn messingstaafjes gebruikt van 1mm.
De bolders zijn met een boutje vast -geschroefd op de boordrand en voor extra stevigheid ook gelijmd.
Het boutkopje is op deze foto goed te zien.
Bij het boren van de gaatjes van 1mm brak het boortje af.
Deze kreeg ik niet meer uit het boldertje zodat er een nieuw boldertje gemaakt moest worden.

image009

De beretanden zijn gemaakt van stukjes perspex.
Voordat ze geplaatst konden worden moest er eerst een stukje van de stootrand (halfronde strip) verwijderd worden.
De halfronde strips aan de zijkanten van de beretanden zijn gemaakt van rond messing en daarna halfrond gevijld.

image011


De overloop is gemaakt van een messing staaf van 2,5mm.
Dit had wat voeten in de aarde.
De vierde stang die gemaakt is was pas naar mijn zin, dus er verdwenen er drie in de vuilnisbak.
Achter de mast zien we twee strips met gaatjes.
Aan deze strips worden de lijnen geplaatst waarmee het voorlijk van het grootzeil strak getrokken wordt.

image012

Hier is een detail foto van de overloop te zien en kunnen we zien dat de overloop d.m.v. een vork aan het schip wordt bevestigd.
Door de twee gaatjes in de vork komt een boutje en is de overloop geborgd.
(zie vorige foto)

image013

Op de mastkoker behoorden nog twee platen gelast te worden met ogen erop, dus twee messingplaatjes gemaakt met ogen.
Ik heb er pennetjes aangesoldeerd die in de mastkoker verdwijnen en zorgen voor extra stevigheid.

Op de rechter messingplaat moest ook nog een kikker gemaakt worden.
Deze is gemaakt van een messing grondplaatje en twee messingstaafjes.
De staafjes gaan door de grondplaat heen en zitten in de mastkoker geborgd.

image014

Aan één zijkant zitten nog meer kikkers en een oog gemonteerd ook deze zijn verstevigd in de mastkoker.
Zoals te zien is, is er ook een stalen staaf geplaatst in twee ogen aan de zijkant van de mastkoker.
De bout (van 3 mm) die te zien is, is voor de mast ophanging waarbij er in de mastkoker bussen zijn gemaakt waar de bout doorheen gaat.

image016

Het volgende waarmee aan de gang gegaan werd waren de zijzwaarden.
Er was besloten om de kern van de zijzwaarden van messing te maken zodat het geheel zwaar genoeg zou worden om in het water te blijven en niet uit zichzelf kan komen opdrijven.
Op de messingplaat is een strip gesoldeerd die dienst gaat doen als roest vaststalen afwerkrand.
Aan het oog wordt straks het zwaard opgehaald en neergelaten.

image018

Op de messing plaat worden eiken latjes gelijmd.
Op de achterkant tot over de rand van de messingplaat en aan de voorkant netjes tegen de gesoldeerde afwerkrand aan.

image020


Op deze foto is te zien dat het linker zijzwaard zover gereed op de verstevigingplaten op de kop van het zijzwaard na.
Op het rechter zijzwaard worden nog latten gelijmd.
Hierna moet de schuurmachine de rest doen en moet het geheel vlak en in de juiste vorm gebracht worden.

image022


De zijzwaarden zijn zover af dat ze voor de eerste keren in de lak gezet kunnen worden.
Als dit gebeurd is gaan we de verstevigingplaten op maat maken en de juiste kleuren aanbrengen op de zijzwaarden.

Image43

In het vorige deel was het zover dat de verstevigingplaten van de zijzwaarden gemaakt konden gaan worden.
Deze werden in eerste instantie van wit ABS gemaakt waarbij ze later zwart gespoten zouden worden.
Jan kwam op het idee om ze van zwart plastic te maken zodat ze dus niet gespoten hoeven te worden.
Mochten ze nu door schavielen beschadigen dan valt dit niet op omdat er geen kleurverschil ontstaat.
De sterren zijn gemaakt van sterretjes die aan het plafond gehangen kunnen worden en dan licht geven (in het donker).

Image44

Aan dit blokje komt het zijzwaard te hangen waarbij er het linkeroog een ketting gaat waarmee het zijzwaard op zijn plaats wordt gehouden.
Het zijzwaard kan dus niet naar achteren schuiven tijdens het zeilen.
Aan het andere oog kan ook een ketting gezet worden zodat het zijzwaard geen kant meer op kan.
 
 

Image45

Op het achterdek zijn de voetensteunen geplaatst en wel op de volgende manier:
De stripjes messing zijn op maat gemaakt.
Waarna ze warm gestookt werden en in het plastic dek zijn gesmolten.
Toen het plastic weer hard was zijn de messingstripjes losgehaald en met lijm weer vastgezet.
Het oog op het dek is voor de grootschoot en is gemaakt van een vishaak.
De haak zelf is er afgezaagd en de rest is voorzien van schroefdraad zodat het oog onderdeks vastgezet kon worden.

Image46

Aan de buitenkant van de romp (boordrand) op de plaats waar het naambord hoort te zitten zijn drie boutjes met moeren te zien.
Aan de binnenkant van de boordrand zitten drie ogen.
Hier komen staafjes messing in waaraan het naambord vast hoort te zitten.
Tijdens de wedstrijden wordt het naambord verwijderd.
 

Image47

 
De houten balk aan de buitenkant van de romp is erop gelijmd.
Langs deze balk glijdt normaal gesproken het zijzwaard.
Om de balk extra stevig vast te zetten zijn er gaten geboord door de balk en romp.
In deze gaatjes zijn messing pennen gelijmd.
 

Image48

Voordat er begonnen werd aan de mast zijn er op het dek nog wat details aangebracht.
Waarna er begonnen werd aan de mast.
De eerste mast mislukte zodat er een nieuwe gemaakt moest worden.
Voordat ik hier aan begon heb ik eerst informatie ingewonnen bij een collega modelbouwer.
Hij heeft mij ook geholpen bij het maken van de mast.
De mast is gemaakt van een ronde paal die eerst onder een verdikte bank vierkant (2x2cm) is gemaakt.
Hierna begon het schaafwerk om de mast taps toe te laten lopen en zo werd hij ook op dikte gebracht.
Toen de vorm er goed inzat heb ik de mast geplaatst op het schip om even te kunnen zien hoe het er in zijn geheel uit zou komen te zien.
Het begint dan ineens op een echte zeilboot te lijken.

Image49

Hierna moesten de mastringen nog gemaakt te worden.
Dus eerst de foto’s goed bekeken en dan aan de slag.
Eerst moesten de ringen gemaakt worden.
Aangezien dit geen standaard maten zijn moest de draaibank eraan te pas komen.
Daarna alle kleine onderdeeltjes maken en één voor één op de ringen solderen.
Om te zorgen dat de solderingen die al gesoldeerd zijn op een ring loslaten, heb ik drijfnatte watjes op de gesoldeerde plekken gelegd.
Aan het middelste object die op de foto te zien is wordt de windvaan bevestigd.

Image50

Het volgende waar mee werd aangevangen is de gaffel.
Jan had al een mal gemaakt waar de latjes mee in de vorm konden worden gebogen en op elkaar worden gelijmd.
Maar eerst heb ik de latjes in een bak met water gezet zodat deze makkelijker te buigen zijn zonder dat ze breken.
 

Image51

 
Nadat de latjes gedroogd en aan elkaar gelijmd zijn is dit het resultaat
Nu kan er begonnen worden aan het op maat maken van de gaffel en het monteren van de klauw.
 

Image52

Op deze foto is de stand van zaken te zien op 16-04-04 van de skûtsjes, van voor naar achter:
Twee gebroeders (Drachten);
Klaas van der Meulen (Woudsend);
Doarp Grou (Grou).
Er zit dus al aardig schot in.
Het vierde (de Lemmer) en vijfde skutsje (de Emanuel) waar aan gebouwd wordt waren op dit moment niet aanwezig zodat ik daar geen tussenstand van kan laten zien.

Image53

Om het zijzwaard omhoog en omlaag te kunnen bewegen is er een blok geplaatst aan de reling van het skûtsje waardoor het touw gaat welke aangetrokken of gevierd wordt (door een persoon die zich op het achterdek bevind van het skûtsje).
Na enige mislukkingen, is wat op de foto te zien is, het eindresultaat.
 

Image54

Ondertussen zijn de mast en de gaffel verder afgemaakt waarbij de mastringen geplaatst zijn en de mast gelakt is.
De gaffel is in de juiste vorm geschuurd en er is een gleuf in gefreesd zodat het zeil op de juiste manier ingeschoren kan worden.
Op de foto is te zien waar ongeveer de gaffel komt te zitten als de zeilen omhoog zijn gehesen.
 

Image55

 
Dit is de onderzijde van de mast waarbij de stalen verstevigingstrippen op de mast zijn geverfd.
Nu lijkt het net of de stalen verstevigingstrippen op de mast zijn gemonteerd.
 

skutsj1

In het vorige deel hebben we het gehad over de mast en de gaffel .
Nu gaan we verder met de giek.
Eerst moest de giek  op maat  gemaakt worden waarbij deze aan allebei de uiteinden dunner wordt.
Hierna moesten de messing ringen gemaakt worden en alle onderdelen erop gesoldeerd worden.
 

skutsj2

Alle maten zijn op zicht gekozen omdat er alleen maar foto’s aanwezig zijn en er geen maten bekend zijn.
Toen alle onderdelen gereed waren is de giek gelakt en de onderdelen in de juiste kleur gebracht waarna de ringen op de giek geplaatst zijn.
Nog een paar lagen lak erover heen en klaar is Kees (giek).
  

skutsj3

Het skûtsje is hier voor het zicht opgetuigd om zo te kunnen laten zien hoever deze gevorderd is.
Het is nu 19-05-04.
Het begint al aardig op te schieten maar we zijn er nog lang niet omdat er nog details gemaakt moeten worden en de elektronica moet voor het grootste gedeelte nog gemaakt worden/ 
 
 Naast de roef zijn de kikkers geplaatst zodat de lijnen van het zijzwaard hierop vastgezet kunnen worden.
De lijnen die hier komen te zitten worden alleen voor de sier geplaatst aangezien de zijzwaarden via servo’s, onderdeks, opgehaald en gevierd gaan worden.
 

skutsj4

De volgende stap die gedaan wordt is het aanbrengen van de elektronica in de romp van het skûtsje.
Het systeem, om de zeilen te bedienen, bestaat uit twee aluminium U-profielen die in elkaar schuiven.
  

skutsj5

Hier bovenop zijn de blokken aangebracht waardoor de draden lopen van het rondloop systeem. (draad vanaf de winch over de blokken en terug naar de trommel)
 

skutsj6

Hier zijn de aluminium profielen vanaf de andere zijde te zien en is er een servo te zien waarmee we de fokkeschoot willen uittrimmen tijdens het zeilen
 

skutsj7

Als volgende zijn de servo’s geplaatst waarmee de zijzwaarden bedient worden.
De servo’s kunnen een slag maken van 360 graden.
Deze servo’s kunnen 13cm lijn uitbrengen
 

skutsj8

In het skûtsje komen batterijen te liggen van 7,2 volt.
Nu moet de spanning gebracht worden naar +/- 5 volt daarvoor komt er in de bovenste stekker een printplaatje te zitten die hiervoor zorgt.
Op de onderste stekker wordt de ontvanger aangesloten. Ondertussen is de bedrading in de romp aangelegd en aangesloten. Nu de stuurprintplaat nog en dan kan alles getest worden.
 

skutsj9

Er is plaats voor twee setjes batterijen van 7,2 volt die parallel aan elkaar gekoppeld worden.
De setjes zijn dus onafhankelijk te gebruiken zodat mocht er een setje batterijen stuk zijn er toch nog gewoon gevaren kan worden.


In sleep tijdens het vaarweekend bij vaargroep Atlantis te Zutphen Augustus 2004.
Het voorste skûtsje is de “Twee Gebroeders”, middelste is de “Doarp Grou”, Achterste is de “Klaas van der Meulen’.

 skutsj10

 
Het spuiten van de romp en opbouw.
Eerst moesten de juiste kleuren verf gekocht worden, toen bleek dat de helft gemengd moest worden en er alleen halve liters verkocht werden.
Dus ik heb nu een hele hoop verf over maar het skûtsje ziet er goed uit.
Het spuiten en verven duurde ongeveer 2 weken (afplakken, spuiten, afplakken enz.

skutsj11

Hierna zijn de mast, giek, gaffel, roer en zijzwaarden weer tijdelijk geplaatst omdat het skûtsje meegenomen moest worden naar evenementen.
 
Ondertussen zijn de luiken gespoten en geplaatst.
In het midden van de luiken zijn lipjes geplaatst waar ringen aan vastzitten.
Ook zijn de luiken en deur geplaatst zodat het roefje nu één geheel begint te vormen.
Het glas van de ramen heb ik vastgelijmd met twee componenten lijm.
Ik heb geen 10 sec. lijm gebruikt omdat dit witte vlekken kan geven op het raam.
 

skutsj12

Op het roefje zijn ook 2 kikkers geplaatst.
Deze zitten net naast het schuifluik bij de deur.
Ze zijn gemaakt van een paar stukjes messing die ik gebogen en daarna aan elkaar gesoldeerd heb.
Ze passen in gaatjes die geboord zijn in het dak van het roefje.
 

skutsj13

Hierna ben ik begonnen aan de hulpkiel die ongeveer 2 tot 2,2 kg gaat wegen.
 Hulpkiel: is de aluminium kiel met lood samen.
Of dit het goede gewicht is gaan we ondervinden als we met het skûtsje gaan zeilen.
In het lood is een gleuf gemaakt waar de kiel inpast.
Nu zijn er door het lood en de kiel twee gaten geboord en is de boel vastgezet met bouten en moeren.
De overgebleven ruimte tussen de kiel en het lood is vol gegoten met polyester.
Hierna de zaak op gewicht gebracht en gespoten.
  

skutsj14

Het volgende wat op het programma stond was het doek voor op de luikenkap.
Hier waren Jan en ik al een tijdje naar op zoek.
Uiteindelijk kwam Jan het tegen in een winkel in Den Helder.
Het doek heb ik vastgezet met Aslan (dun dubbelzijdig plakband).
Hierna werden de houten balken aan de zijkant van de luikenkap geplaatst met de keggen en beugels.
De keggen zijn gemaakt van een lang latje welke schuin gevijld is, daarna is het latje in stukjes gezaagd.
De beugels heb ik 1 voor 1 gemaakt en m.b.v. van pennetjes bevestigd in de zijkant van de luikenkap.
Daarna is het touw over de luikenkap gespannen, wat het geheel afmaakt.


skutsj15

De katrollen boven in de mast, t.b.v. de vallen en voorstag, zijn gemaakt van messing waarbij de schijven van de katrollen zijn gedraaid in de draaibank. 
Hier is ook te zien dat het windvaantje boven op de mast is geplaatst met als detail een Nederlands vlaggetje.
 

skutsj16

De relingen die aan de luikenkap zijn gemonteerd zijn gemaakt van messing waarbij de opstaande platte staanders gesoldeerd zijn op de ronde staaf van 2 mm.
De reling is vastgezet d.m.v. lijm en allemaal pennetjes messing van een 0,5 millimeter dik waarbij gaatjes zijn geboord in de zijkant van de luikenkap.
De luikenkap is nu compleet af zodat er weer gewerkt kan worden aan een volgend project van het skûtsje.
 

skutsj17

Hier zijn o.a. de pikhaak, vaarboom enzovoorts te zien.
Deze zijn van hout gemaakt waarbij op de uiteinden stukjes zijn opgezet die door messing pennetjes en lijm zijn vastgezet.
De knoppen op de uiteinden zijn apart gedraaid.
De haak van de pikhaak is gemaakt van 0,5mm messing.
 

skutsj18

Tijdens de sluiting van het vaarseizoen 2004 in het winkelcentrum in de Schooten kreeg ik te horen dat er ook diepgangsmerken op het skûtsje zijn aangebracht.
Na de foto’s bestudeerd te hebben vond ik ze waarna  ze aangebracht werden op de romp.

skutsj19

Waarbij onderwater, dacht ik, ook merken aanwezig waren.
Dus vanaf de boden op iedere ¼ Friese voet een merk aangebracht.
Achteraf bleek dat deze merken op de “Doarp Grou”  pas begonnen op 2 voet en dan naar boven.
Dus de onderste merken er weer af (schuren, plamuren en spuiten).

skutsj20

Het maken van de naambordjes op de kont van het skûtsje.
De naambordjes zijn gemaakt van koperplaat waarbij eerst de vorm uit de plaatjes koper zijn gehaald.
Daarna zijn er aan de voorkant, daar waar de letters moesten komen, plakletters geplakt.
De achterkant was met watervaste stift bewerkt.
Toen dit gereed was zijn de plaatjes in een bakje met opgelost etsmiddel gelegd.
Op de plaats waar de plakletters en inkt van de stift zat mocht niets gebeuren.
De rest van de plaatjes zou bewerkt worden door het etsmiddel zodat het koper daar weggevreten werd. Halverwege de bewerking bleek dat aan de achterkant de inkt van de stift was opgelost dus gauw afgeplakt met plakband. Het etsen gebeurde in lauw/koud water waardoor het +/- een dag duurde voordat er genoeg koper was weggevreten maar het eindresultaat mag er wezen.
Het effect van op gelegde letters komt goed tot zijn recht. Na de koperen naambordjes gelakt te hebben zijn ze op de kont van het skûtsje gelijmd.

  

skutsj21

 
Bij het maken van de zeilen heeft Jan een programmaatje op internet gevonden waarbij je de maten van het zeil kan invoeren en uit hoeveel banen het zeil moet bestaan, ook de bolling van het zeil kan hiermee ingesteld worden.
  

skutsj22

 
Na het invullen van de gegevens hebben we de tekening uitgeprint en konden we zo de maten overnemen op papier wat als mal gaat dienen.
 

skutsj23

 
Hierna de tekeningen uitgesneden waarna de banen op elkaar geplakt zijn zodat we konden zien of de banen en de bolling van het zeil goed tot hun recht kwamen.
 

skutsj24

 
De volgende stap is de maten overnemen op het echte zeildoek waarna de zeilen met een soldeerbout uitgesneden worden.
 

skutsj25

Na het uitsnijden van de banen werden de naden in de banen genaaid waarna de banen op elkaar geplakt werden met dubbelzijdig plakband.
De banen zijn daarna ook nog dwars door het dubbelzijdig plakband heen aan elkaar genaaid.
 

skutsj26

De zeilzakjes met latjes zijn geplakt op het zeil waarna de randen voor de stevigheid nog op het zeil zijn vastgenaaid.
Hierna zijn de ogen in het zeil geslagen en is het zeil aan de gaffel bevestigd.
 

skutsj27

Daarna kon het zeil aan de mast bevestigd worden.
Het omhoog hijsen van de zeilen gebeurt door middel van vallen .
Voor het grootzeil komen deze bij elkaar in de lier waarna er één lijn onderdek verdwijnt.
 
Daar zijn twee kikkers aangebracht, één voor het grootzeil en één voor de voorstag en fok.
Nu zijn we de lijnen wirwar op het dek tenminste kwijt.
Deze lijnen wirwar zou nu onderdek ontstaan maar daar zijn klosjes voor geplaatst waar deze lijnen opgerold kunnen worden als het zeil is gehesen.

  

skutsj28

 
De reiglijntjes konden nu gemaakt worden waarbij er kralen van 4 mm gebruikt werden.
Op de onderste vier reiglijntjes moesten ook nog halve maantjes komen waarmee het onderste gedeelte van het zeil omhoog gehesen kan worden.
  

skutsj29

De lier moest ook nog gemaakt worden waarbij het handwiel uit één stuk messing is gemaakt dus veel vijl werk. (er zijn ook andere manieren)
 

skutsj30

De tandwielen die gebruikt zijn komen uit een bakje die ik nog ergens had.
Ze zijn dus niet precies op maat maar over het eindresultaat ben ik best tevreden.
 

skutsj31

Het volgende wat moest gebeuren was het maken van houten blokken.
Bij de blokken die op de “Doarp Grou” zit het ijzer beslag aan de buitenkant (gemaakt van messing).
Daardoor konden de blokken uit één stuk gemaakt worden.
Er moesten verschillende soorten blokken gemaakt worden zoals:
     Het vioolblok
    Enkelloopsblokken (grote en kleine)
    Dubbelloopsblokken
    Drielopers
    Blokken met een hak eraan.

skutsj32

Tussendoor  zijn ook de houten naamborden nog gemaakt die, op het voordek over SB en BB, tegen de reling komen te staan.
De letters heb zijn ingekrast in het hout.
 
In het voorlijk van de fok moest nu nog het zeilteken van de zeilmaker komen.


skutsj34

Dit is voor de Grou het teken van een molen.
Aangezien we nog geen materiaal hebben om de letters in het grootzeil te maken ben ik gaan kijken hoe het skûtsje vervoerd kan gaan worden in de auto.
Het is de bedoeling dat de zeilen en de mast vast blijven zitten aan het skûtsje, het liefst alleen de mast klappen en daarna de zeilen oprollen en bij binden op de mast.

 
 
skutsj35

  De eerste keer bij het weer rechtop zetten van de mast liep er een lijn vast zodat het onderste oog van het grootzeil uitlubberde, een kleine tegenslag, want nu moest er een nieuw oog ingezet worden. (gelukkig viel dit inzetten van het oog mee) 
Het probleem was nu de lengte van het skûtsje met geklapte mast (1,69m).
Dit paste net niet in de auto (met geklapte achterbank).
De oplossing bleek simpel en effectief.
Bij het klappen van de achterbank komt de zitting rechtop te staan waardoor er maar 1,60m beschikbaar is.
Door twee moeren los te draaien van de zitting kan ik deze los nemen en is er een lengte ontstaan van 1,90m.
Dit los nemen kost +/- 2 minuten, nu kan er dus rustig een kist om het skûtsje gemaakt worden zodat het tijdens het vervoer beschermd wordt tegen beschadigingen. 

skutsj305

Als laatste is er een plaatje geëtst met de tekst  “Skippers skofsje net, asse sile kinne”.

  

skutsj33

Jan is in Grou geweest bij zeilmaker “de Vries”.
Hier kon hij het juiste witte stickerdoek krijgen zodat de letters nu gemaakt konden worden .
Eerst een malletje gemaakt.
Bij de stickers opplakken heb ik op foto’s gekeken waar deze ongeveer moesten komen. Toen de eerste zat heb  ik een lamp op het grootzeil laten schijnen zodat aan de andere kant van het zeil te zien was waar de sticker moest komen zodat ze op precies dezelfde plaats zitten.
Het skûtsje is nu in zijn geheel gereed.
 Dit is dus het laatste deel van de bouwimpressie van het skûtsje “Doarp Grou”. 

Theo van Oeveren